Genellikle kanama periyodu, dört yedi gün arası sürmektedir. Adet döngüsünde 21 günden az aralıklarla veya 35 günden fazla gecikme durumları anormal kabul edilmektedir. Üç dönem üst üste adet görülmemesi veya miktarında çok artma ve azalma da anormal kabul edilip takip ve tedavisi planlanmalıdır.7 günden uzun süren kanamalarda da inceleme gerekmektedir. Adet döneminde günlük hayatı etkileyecek düzeyde ağrı, kramp, bulantı, kusma durumları normal kabul edilmemektedir. Adet döngüsünün orta döneminde, menopoz döneminde ve cinsel ilişki sonrası oluşan kanamalarda da araştırma ve çıkan duruma göre tedavi gerekmektedir.
Kanamaların tamamen kesilmesi durumuna amenore denilmektedir. 90 gün boyunca kanama olmaması durumu da eğer gebelik oluşmadığı sürece, menopoz değilse ve emzirmiyorsa normal değildir. 15-16 yaşına kadar kanama olmayanlar veya meme gelişimi oluştuktan sonra 3 yıl içerisinde kanama oluşmaması istenmeyen bir durumdur ve tedavi ve takip gerektirmektedir. Düzensiz ve geç aralıklarla olan kanamalara oligomenore (gecikmeli adet görme) denilmektedir. Dismenore (adet sancısı) ise adet dönemlerinde oluşan kasık ağrısı ve kramplar için kullanılır.
Anormal Adet Kanamalarının Sebepleri Nelerdir?
Stres ve yaşam tarzındaki bazı değişikliklerde kanama düzensizlikleri oluşabilmektedir. Aşırı kilo alma veya verme, diyet değişikliği, eksersiz şeklinde değişiklikler, seyahat, hastalık ve kadın günlük yaşamında oluşan diğer değişikliklerle kanamalar düzensizleşebilir.
Doğum kontrol hapları kullanılmaya başlanıldığında veya kesildiğinde bir süre adet düzensizlikleri olabilmektedir. Kesildikten sonra 6 aya kadar âdet kanaması olmayabilir veya düzensiz olabilir. Sadece progesteron içeren haplarda da zaman zaman ara kanamalar izlenebilmektedir.
Rahim içerisinde gelişen polipler ve rahim duvarında gelişen daha büyük miyomlar kanama bozukluklarına sebep olabilmektedirler. Her ikisi de kadınlarda sık görülmesi rağmen herkeste kanama bozukluğu yapmamaktadır. Eğer aşırı kanama, ağrı, mesane ve bağırsaklara baskı gibi şikayetler yapmaya başlarlarsa cerrahi olarak alınmaları gerekmektedir.
Endometriyum denilen rahim iç dokusunun rahim dışarısında yerleştiği endometriozis hastalığında adet dönemlerinde kanama bozukluğu, aşırı kasık ağrısı ve ilişki esnasında ağrı oluşabilmektedir. Günlük hayatı etkileyen bu gibi durumlarda ilaç veya cerrahi tedavi uygulanmalıdır.
Kadın üreme sisteminin enfeksiyonu sonucu oluşan pelvik enflamatuar hastalıklarda bakteri vajinal yol ile bulaşarak içerde rahim, yumurtalıklar ve tüplere ilerlemektedir. Aynı şekilde doğum, düşük ve gebelik kaybı gibi durumlarda da bulaşabilmektedir. Aşırı kokulu akıntı, kasık ağrısı, adet düzensizlikleri, ateş bulantı, kusma ve diare(ishal) görülebilmektedir.
Polikistik over sendromunda yumurtalıklardan androjenler denilen erkeklik hormonlarında artış olmaktadır. Bu durum sağlıklı oldun yumurtaların oluşmasına engel olmaktadır. Bazı kadınlarda adet olmamakta veya aralıklı ve çok az miktarda olmaktadır. Bu durum aynı zamanda obezite, kısırlık ve tüylenme artışı ile birlikte olmaktadır. Kesin sebep bilinmemektedir. Tedavisi gebelik isteği olup olmamasına göre değişmektedir. Gebelik isteği yoksa kilo verme, doğum kontrol hapları ve metformin gibi şeker dengesini sağlayan ilaçlar kullanılmaktadır. Gebelik isteniyorsa yumurtlamayı arttırıcı ilaçlar kullanılmaktadır.
40 yaşın altına yumurtalık çalışmasının durduğu erken menopozda kanamalar kesilmektedir. Bu durum radyoterapi ve kemoterapi kullanımında, ailesinde erken menopoz öyküsü olanlarda ve çeşitli kromozom bozukluklarda oluşmaktadır.
Diğer anormal kanamaların sebepleri; rahim ve rahim ağzı kanseri, antikoagulanlar gibi ilaçların kullanılması, tiroid hastalıkları gibi yumurtalık fonksiyonlarını bozan durumlar, düşük ve dış gebelik gibi istenmeyen gebelik durumlarıdır.
Anormal Kanamalarda Tanı Nasıl Konulmaktadır?
Alışılmışın dışında kanama düzeni ve miktarından bahsediliyorsa mutlaka değerlendirilmelidir. Bu değerlendirmede ara kanamalar ve kanamalar sırasında kramp ve ağrılar da göz önüne alınmalıdır. Jinekoloiik muayene önemlidir. Smear testi alınmalıdır. Anemi ve diğer sistemik hastalıkların dışlanması için kan testi alınmalıdır. Enfeksiyonların saptanması amacıyla vajinal kültüre bakılmalıdır. Ultrasonografi ve gerekirse biyopsi değerlendirmesi yapılmalıdır. Bunlarla tanı konulamazsa tanı amacıyla laparoskopi işlemi ile rahim ve çevre dokular değerlendirilmelidir.
Tedavi Nasıl Olmalıdır?
Anormal kanamalara sebep olan olaya yönelik tedavi planlanmalıdır. Adet döngüsünün düzene sokulması amacıyla östrojen ve progesteron içeren ilaçlar kullanılabilir. Ağrı durumunun kontrolü amacıyla ibuprofen veya asetaminofen tercih edilebilir. Aspirin kanama miktarını arttırabileceğinden dolayı tercih edilmez. Ilık duş veya sıcak pedlerle kramplar azaltılmaya çalışılabilir. Miyomların tedavisi medikal veya cerrahi olarak tamamlanabilmektedir. Fazla şikâyet yaratmayan ve boyut olarak küçük miyomlarda, ağrıyı azaltmak için ağrı kesiciler, anemi için demir preparatları, kanama miktarını azaltmak için düşük doz doğum kontrol hapları veya progesteron iğneler kullanılabilir. Gonadotropin serbestleştirici ilaçlar büyük miyomlarda miyomun boyutunu azaltmak amacıyla kullanılabilirler. Kesin tedavi yöntemi sadece miyomun alındığı myomektomi veya çok sayıda ve büyük miyomlarda rahimle birlikte alındığı histerektomi (rahim alınması) şeklinde olmaktadır. Bazı özel durumlarda boyutunu azaltmak amacıyla rahime giden damarların tıkanması şeklinde uygulanan embolizasyon (tıkama tedavisi) yapılabilir. Endometriosis denilen hastalıklarda şikayetleri azaltmaya yönelik ağrı kesici veya doğum kontrol hapları kullanılabilir. Ağır hastalık durumunda gonadotropin serbestleştirici hormon analogları kanamayı kesmek amacıyla kullanılırlar. Bunlarla azalmayan şikayetleri olanlarda cerrahi ile odakların çıkarılması veya histerektomi ile rahmin alınması yoluna gidilebilir. Mirena denilen hormon içeren rahim içi araçlar ve endometiral ablasyon denilen histereskopla rahim içerisine girilip rahim iç dokusunun tahrip edilme işlemleri uygulanabilir.
Anormal Kanamaların Önlenmesi Amacıyla Neler Yapılabilir?
Bunların başında düzenli eksersiz ve kilo kontrolü gelmektedir. Stresin azaltılması ve gevşeme teknikleri uygulanabilir. Ağır ve yorucu sporlardan kaçınılmalıdır. Doğum kontrol hapları tercih edilebilir.
