İLAÇSIZ DOĞAL YOLLARLA DOĞUM AĞRILARININ YÖNETİLMESİ
Kadınların doğum ağrılarından korkmaları normal karşılanmaktadır. Bu ağrılı süreçlerin daha iyi yönetilmesi ve korkuların azaltılması için birçok yol bulunmaktadır. İlaçsız doğal yöntemlerin etkinliği hiçbir zaman küçümsenmemeli ve ilk tercih olarak düşünülmelidir. Bu teknikler modern tıbbi klinik bilgilerce de desteklenen yöntemlerdir.
Doğum eylemi boyunca sürekli olarak profesyonel veya herhangi bir yakını tarafından duygusal destek sağlanması ağrıyı ve ilaç gereksinimi azaltmaktadır. Bu şekilde anne adayları kendilerini daha güvende hissetmekte ve isteğinin hemen karşılanacağını bilme durumu daha rahat hissettirmektedir.
Alt bel bölgesi ve kalçalara uygulanan belirli basınçla masaj annede rahatlama sağlayacaktır. Aynı bölgeye yapılan soğuk uygulamalar da doğum ağrı şiddetinde azalma oluşturur. Yan yatar pozisyonda ellerin serbest bırakılarak başın yan tarafa uzatılması ile her ağrı sırasında bele uygulanan basınç ağrıyı azaltacaktır.
Doğum eylemi esnasında yatmaktan çok yürümek, eğilip kalkmak, çömelmek gibi hareketler sürecin daha rahat geçmesini sağlayacaktır. Doğum topları denilen büyük pilates toplarını üzerine oturmanın ve hareket etmenin ağrıları azalttığı gösterilmiştir.
Geniş doğum havuzlarının içerisinde gerçekleştirilen suda doğumlarda, annenin su içerisinde doğum eylemini geçirmesinin kasılmaları azalttığı, ilaç gereksinimini azalttığı ve doğum süresini kısalttığı gösterilmiştir. Su sıcaklığı vücut sıcaklığından fazla olmamalıdır. Aktif doğum eylemi başlamadan suya girilirse doğum başlama süresi uzadığından bu dönemden önce suya girilmemelidir.
Aşırı ağrı hissedilen anlarda yapılan derin nefes alma, inleme ve bir noktaya odaklanma gibi davranışların ağrının daha az hissedilmesini sağladığı gösterilmiştir. Nefesin burundan alınarak ağızdan verilmesi ve bunu yaparken düşük şiddetli seslerin çıkarılması gibi rahatlatıcı teknikler uygulanabilir.
Akupunktur yönteminin de zaman zaman ağrı yönetiminde etkili olabileceği bildirilmiştir. Doğrudan ağrı kesici değil de sinir sistemi çalışmasını dengeleyen bir yöntem olarak sunulmuştur. Özellikle doğum kasılmaları arasında el ve kulak çevresine uygulanan akupunktur noktaları ile rahatlama sağlanmaktadır.
Doğum esnasında oluşan şiddetli bel ve sırt ağrılarında cilt altına steril su enjeksiyonları ağrıyı azaltmaktadır. Alt bel kısmında belirlenen dört noktaya uygulamalar yapılmaktadır. Bu yöntemin ağrıyı azaltma süresi 45 dakika ile 2 saat arasında değişmektedir.
TENS adı verilen cihazlar, üzerinde 2 veya daha fazla elektrot bulunan akülü ve hareket edebilen cihazlardır. Doğum ağrıları esnasında alt bel bölgesine yapıştırılan elektrotlardan küçük elektrik akımı verilerek kasılmaların yarattığı huzursuzluk hissini azaltmaktadır.
Doğum kasılmaları esnasında kasılmalar arasında maske ile nitroz oksit gazının solunması ağrı hissini azaltabilmektedir. Ara sıra bulantı ve sersemlik hissi yaratsa da bebeğe herhangi bir olumsuz etkisi olmaz.
DOĞUM AĞRILARININ İLAÇLARLA YÖNETİLMESİ
Doğum ağrılarının azaltılmasında farmakolojik yöntemler en etkili kabul edilmektedir.
Anestetik ilaçlar, vücudun belirli bir bölgesinde his kaybı oluşturan ilaçlardır. Epidural ve spinal yöntemlerin her ikisi de alt bel bölgesine uygulanan anestezik enjeksiyonlarla yapılmaktadır. Spinal anestezide spinal bölgeye doğrudan anestetik ilaç verilmektedir. Genellikle sezaryen, vakum veya forsepsi gibi müdahale gerektiren normal doğumlarda kullanılmaktadır. Etkisi hemen başlamaktadır. 5-10 dakika içinde göbek altı bölgesinde hissizlik oluşmakta ve 60-90 dakika arasında etki devam etmektedir. Birden fazla enjeksiyonlar yapılabilmektedir. Epidural anestezide ise uygulanan iğne alt bel bölgesindeki kemikler arasına yerleştirilmektedir. Buraya yerleştirilen kateterden lokal anestezik ve morfin benzeri fentanil içeren solüsyon vücuda verilmekte ve ağrıda ve his kaybı oluşturmaktadır. Üzerinde bulunan pompa aracılığıyla kendi kendine ağrı kesici verebilmektedir. İlaç uygulanırken bacaklarda sıcaklık hissi oluşabilmektedir. Kateter takılı olması hareket kısıtlılığı yaratmamaktadır. %1 oranında epidural kateter çalışması olmamakta ve etkisi görülmemektedir. Bu yöntemle tansiyon düşüklüğü sık görüldüğü için işlem öncesi serum takviyesi yapılması ve sonrasında hareket ederken düşmemesine dikkat edilmelidir. Nadiren epidural sonrası bebekte ısı artışı olabileceğinden bebeklere antibiyotik uygulaması yapılabilmektedir. Bundan dolayı doğum eyleminde epidural uygulanıp uygulanmadığı sorgulanmalıdır. Yine eylem sırasında tansiyon düşüklüğü uzun sürerse bebeğin oksijenlenmesinde de aksamalar olabilir. İşlem sırasında sinir hasarı, felç, koma gibi durumlar hemen hemen hiç görülmemektedir (%0,004).
Morfin ve fentanil gibi narkotikler, kas içerisinde veya damar yolundan uygulanabilmektedirler. Analjezik etkili ilaçlardır. Ağrı hissi kaybolurken bilinç kaybolmamaktadır. Uykulu, gevşek sedadif bir durum yaratmaktadır. Bu ilaçlar plasentayı geçebildiklerinden dolayı bebekte doğum sonrası solunum zorluğu, beslenmede gecikme ve uyaranlara gecikmiş yanıt görülebilmektedir. Fentalinin olumsuz etkileri morfinden daha azdır.
